📖 Pobierz przewodnik po Teneryfie w PDF - całkowicie ZA DARMO, w Twoim języku!7 języków

Canarian Pulse - Fiesty, wydarzenia i historia Teneryfy: aktualna agenda urzędów gmin i historia wyspy

Canarian Pulse - Tenerife Fiestas & Events

Odkryj prawdziwą Teneryfę

393wydarzeniaw16gminach

Od wulkanu do dziś

Historia Teneryfy

Wyspę stworzył ogień, nazwę nadali jej Guanczowie, podbiła ją Kastylia, a wzbogacił atlantycki handel. Przeszłość Teneryfy nie jest zamknięta w muzeach: widać ją w układzie ulic miasteczek, w nazwach wsi i w fiestach, które wciąż wypełniają kalendarz. Oto ta historia w siedmiu rozdziałach.

Nowa seria

Miejscowości Teneryfy

Historia wyspy, miejscowość po miejscowości: pogłębione artykuły oparte na badaniach naukowych i źródłach, z przypisem do każdego faktu. Dodajemy kolejne miejscowości, aż obejmiemy całą wyspę.

Północ

Garachico i jego skała widziane z klifów powyżej

Garachico: port, który zabrał wulkan

Przez dwa stulecia Garachico było wielkim portem Teneryfy, wysyłającym cukier i malmazję do Europy i obu Ameryk. Wiosną 1706 roku wulkan wypełnił jego zatokę lawą. Co zniszczyła erupcja i co miasto zbudowało na niej.

Poznaj jej historię →

Kamienny kanał dawnych młynów wodnych nad doliną Orotava

La Orotava: miasto wytyczone sznurem

Królestwo Guanczów Taoro, ulubiona ziemia uprawna konkwistadorów, miasto założone na papierze w 1506 roku, dwie dzielnice podzielone bogactwem i młynami wodnymi oraz villa, która wykupiła swoją niezależność od La Laguny. Pięć stuleci La Orotavy.

Poznaj jej historię →

Wielkie smocze drzewo w Icod de los Vinos z wieżą kościoła San Marcos w tle

Icod de los Vinos: smocze drzewo i zatoczka San Marcos

Królestwo Guanczów na potoku lawy z Pico Viejo, święty znaleziony w nadmorskiej jaskini, zatoczka nazwana w 1501 roku od smoczego drzewa, lasy sosnowe sięgające oceanu, nieudana królewska eskadra, atak Holendrów w 1599 roku, wino, tuńczyki i banany. Historia Icod i jego przystani.

Poznaj jej historię →

Stary port w Puerto de la Cruz z budynkiem komory celnej po prawej

Puerto de la Cruz: od portu wina do pierwszego kurortu

Port doliny Orotava, który wysyłał malmazję do Anglii, żywił się zbożem z Fuerteventury, wywalczył niezależność w 1813 roku, przyjmował wiktoriańskich podróżników i chorych, otworzył w 1886 roku pierwszą spółkę turystyczną na Kanarach i stał się miejscem spotkań brytyjskich i niemieckich gości. Historia Puerto de la Cruz.

Poznaj jej historię →

San Juan de la Rambla widziane ze ścieżki Mazapé, z oceanem w tle

San Juan de la Rambla: wieś na polu lawy

Jaskinie Guanczów w dawnym klifie morskim, portugalski osadnik i jego kaplica na polu lawy, pszenica i malmazja, sztorm w 1722 roku i powódź w 1826 roku, kamieniołom, z którego zbudowano wieś, młyn gofio i królewski tytuł w 1925 roku. Historia małej miejscowości na północnym wybrzeżu.

Poznaj jej historię →

Kościół Nuestra Señora de los Remedios w Buenavista del Norte z wysoką dzwonnicą

Buenavista del Norte: planowane miasteczko na krańcu wyspy

Miasteczko założone aktem pisemnym w 1513 roku i wytyczone, zanim je zbudowano, trzcina cukrowa i winnice u stóp masywu Teno, pustelnie rozsiane po odległych majątkach, plaga szarańczy, latarnia morska na zachodnim krańcu i kościół, który spłonął w 1996 roku i odrodził się. Historia Buenavista del Norte.

Poznaj jej historię →

Południe

Wieża Casa Fuerte w Adeje z Roque del Conde w tle

Adeje: królestwo, twierdza i markizowie

Królestwo Guanczów, według legendy pierwsze na wyspie, bunt po podboju, ufortyfikowana cukrownia genueńskiej rodziny, w której gościł angielski handlarz niewolników, feudalne władztwo trwające do XIX wieku i wybrzeże, które stało się Costa Adeje.

Poznaj jej historię →

Domy La Calety wokół zatoczki, z górami Adeje w tle

La Caleta: dawny port Adeje

Zanim przyszły hotele, ta mała zatoczka była oknem Adeje na ocean: przystanią dla wina, smoły i porostu barwierskiego, miejscem odnalezienia figury Matki Bożej na brzegu, kotwicowiskiem angielskiego handlarza niewolników i celem piratów. Długa historia wioski rybackiej na Costa Adeje.

Poznaj jej historię →

Zatoka Los Cristianos z portem i Montaña de Guaza

Los Cristianos: port południa

Zagroda dla bydła wymieniona w 1516 roku, kotwicowisko dla zboża i pomidorów z południa, molo, którego budowa trwała trzy dekady, grupa szwedzkich pacjentów szukających słońca i port promowy dla zachodnich wysp. Jak wioska rybacka stała się jedną z najruchliwszych miejscowości Teneryfy.

Poznaj jej historię →

Kamienista plaża i łodzie rybackie w Las Galletas

Las Galletas: sól, ryby i miasto-ogród

Ujście wąwozu wymienione w 1516 roku, lawowe wybrzeże, na którym Guanczowie robili sól, wioska rybacka na skraju malpaís, a obok Ten Bel, eksperymentalne miasteczko wakacyjne z lat 60. Historia południowego brzegu Arony.

Poznaj jej historię →

Playa de las Américas z lotu ptaka, hotele i apartamenty aż do oceanu

Playa de las Américas: kurort od zera

Suche wybrzeże pól pomidorów i rytów Guanczów na granicy dwóch gmin, kataloński przedsiębiorca, który w 1965 roku zobaczył w nim kurort, pięć tysięcy palm i hotel z basenami Césara Manrique. Jak wymyślono Playa de las Américas.

Poznaj jej historię →

Callao Salvaje z lotu ptaka, między plantacjami bananów a oceanem, z La Gomerą na horyzoncie

Callao Salvaje: kurort z dekretu

Dziki kamienisty brzeg pod tarasami bananowymi Adeje, ogłoszony przez rząd Franco w 1969 roku „Ośrodkiem Narodowego Znaczenia Turystycznego” na wniosek jednego z architektów Ten Bel. Jak plan na siedemdziesiąt hektarów stał się miasteczkiem na klifach Costa Adeje.

Poznaj jej historię →

Playa Paraíso i Callao Salvaje z lotu ptaka, z La Gomerą na horyzoncie

Playa Paraíso: raj na papierze

Pasterskie szałasy i obsydian na cyplach, zatoczka, w której łodzie ładowały porost barwierski, tarasy z pomidorami i plantacje bananów, potem plan specjalny z 1972 roku i dziesięciolecia budowy, które po nim nastąpiły. Krótka historia najbardziej wysuniętego na zachód kurortu Adeje.

Poznaj jej historię →

Plaża El Médano ze stożkiem Montaña Roja w tle

El Médano: port pod czerwoną górą

Czerwony wulkan, według którego żeglarze orientowali się wokół wyspy, schronienia Guanczów na wydmach, kotwicowisko floty Magellana w 1519 roku, port dla wielbłądów i parowców, letnia kolonia z kobietą na czele w 1933 roku, wojenne bunkry, zapomniane lotnisko i wiatr, który trzymał masową turystykę z daleka. Historia El Médano.

Poznaj jej historię →

Wkrótce kolejne miejscowości

Którą miejscowość mamy opisać następną? Daj nam znać.

Teide wznoszący się nad kalderą Las Cañadas
Teide i Las Cañadas · Ingo Mehling, CC BY-SA 4.0
1Początki· Miliony lat temu

Zrodzona z ognia

Teneryfa wyrosła z dna Atlantyku jako kilka osobnych wysp wulkanicznych. Najstarsze skały leżą w masywach Anaga na północnym wschodzie, Teno na północnym zachodzie i Adeje na południu; późniejsze erupcje wypełniły przestrzeń między nimi i zespoliły je w jedną wyspę.

Znacznie później, w ciągu ostatnich 200 000 lat, wewnątrz ogromnej kaldery Las Cañadas wyrósł nowy wulkan: Teide. Ma 3715 metrów, jest najwyższą górą Hiszpanii i wciąż jest aktywny. Erupcja z 1706 roku zasypała port w Garachico, a ostatnia erupcja na wyspie, Chinyero, miała miejsce w 1909 roku na północno-zachodnim zboczu.

Mapa dziewięciu królestw Guanczów (menceyatos) na Teneryfie
Dziewięć menceyatos · Koppchen, CC BY 3.0
2Guanczowie· Ponad 2000 lat temu do 1496

Pierwsi mieszkańcy Teneryfy

Pierwsi mieszkańcy wyspy, Guanczowie, przybyli z Afryki Północnej i byli spokrewnieni z ludami Amazigh (Berberami); badania genetyczne ich szczątków potwierdzają to pochodzenie. Przypłynęli ponad dwa tysiące lat temu i żyli bez metalu: narzędzia robili z kamienia, w tym z ostrego obsydianu z Teide, z kości i drewna.

Hodowali kozy i owce, uprawiali jęczmień i jedli gofio, mąkę z prażonego zboża, która do dziś jest podstawą kanaryjskiej kuchni. Wielu mieszkało w jaskiniach. Część zmarłych mumifikowali, a ten zabieg nazywał się mirlado; kilka takich mumii można zobaczyć w Museo de la Naturaleza y Arqueología (MUNA) w Santa Cruz.

W XV wieku wyspa dzieliła się na dziewięć królestw, menceyatos, z których każdym rządził mencey: Anaga, Tegueste, Tacoronte, Taoro, Icod, Daute, Adeje, Abona i Güímar. Teide, przez nich nazywany Echeyde, był świętą górą.

Według tradycji około 1400 roku dwaj pasterze Guanczów znaleźli na plaży w menceyato Güímar drewnianą figurę Matki Bożej. Virgen de Candelaria została patronką Wysp Kanaryjskich i co roku w sierpniu tysiące pielgrzymów idą przez noc do jej bazyliki, nad którą czuwają brązowe posągi dziewięciu menceyes.

Obraz przedstawiający bitwę pod Acentejo
Bitwa pod Acentejo · Gumersindo Robayna, domena publiczna
3Podbój· 1494 do 1496

Ostatnia niezdobyta wyspa

Teneryfa była ostatnią z Wysp Kanaryjskich podbitą przez Koronę Kastylii. W 1494 roku Alonso Fernández de Lugo wylądował w Añazie, tam gdzie dziś stoi Santa Cruz. Wyspa była podzielona: cztery menceyatos, Anaga, Güímar, Abona i Adeje, zawarły z przybyszami pokój, a północne królestwa pod wodzą Bencoma, menceya Taoro, stawiały opór.

W maju 1494 roku wojownicy Bencoma zaskoczyli armię Luga w wąwozie Acentejo i zadali jej druzgocącą klęskę. Miasteczko w tym miejscu do dziś nazywa się La Matanza de Acentejo, czyli „rzeź pod Acentejo”.

Lugo wrócił z posiłkami. W listopadzie 1495 roku wygrał bitwę pod Aguere, na równinie, na której stoi dziś La Laguna, a w grudniu 1495 roku drugą bitwę pod Acentejo, upamiętnioną w nazwie sąsiedniego miasteczka, La Victoria de Acentejo. Osłabieni wojną i epidemią, ostatni menceyes poddali się w 1496 roku.

Kolonialna rezydencja z drewnianym balkonem przy Calle San Agustín w La Lagunie
Calle San Agustín, La Laguna · Diego Delso, CC BY-SA 3.0
4Nowe społeczeństwo· XVI i XVII wiek

La Laguna, cukier i wino

W 1496 roku Lugo założył San Cristóbal de La Laguna jako stolicę wyspy. Ulice wytyczono na otwartej siatce, bez murów miejskich, a ten plan posłużył później za wzór dla miast kolonialnych w obu Amerykach. Stare miasto od 1999 roku jest wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Osadnicy przybywali z Kastylii i Andaluzji, z Portugalii, Genui i Flandrii. Pierwszym wielkim towarem eksportowym była trzcina cukrowa; gdy wyparł ją tańszy cukier z Ameryki, jej miejsce zajęły winnice. Wino Malvasía z Teneryfy, w Anglii nazywane „canary”, nalewano w londyńskich tawernach, a bohaterowie Szekspira domagają się kubka tego trunku.

Ten handel opłacił szlacheckie domy w La Orotavie i La Lagunie, z rzeźbionymi drewnianymi balkonami i ukrytymi patiami, i uczynił z Garachico najruchliwszy port wyspy.

Obraz przedstawiający rannego Nelsona w łodzi podczas ataku na Santa Cruz
Nelson ranny na Teneryfie, 24 lipca 1797 · Richard Westall, domena publiczna
5Ogień i ocean· XVIII wiek

Wulkan, ogród i admirał

5 maja 1706 roku erupcja posłała potoki lawy na Garachico. Duża część miasta została zniszczona, a port zasypany, więc handel przeniósł się do Puerto de la Cruz i Santa Cruz. Lawa, która dotarła do oceanu, utworzyła naturalne baseny skalne, z których dziś korzystają kąpiący się, obok XVI-wiecznego Castillo de San Miguel.

W 1788 roku król Karol III nakazał założenie w Puerto de la Cruz ogrodu botanicznego do aklimatyzacji roślin tropikalnych w drodze do Hiszpanii. Jardín de Aclimatación de La Orotava jest do dziś otwarty dla zwiedzających.

W nocy z 24 na 25 lipca 1797 roku brytyjska eskadra pod dowództwem kontradmirała Horatio Nelsona zaatakowała Santa Cruz. Obrońcy pod wodzą generała Antonia Gutiérreza odparli atak, a Nelson został trafiony w prawe ramię, które trzeba było amputować. Armata, której tradycyjnie przypisuje się ten strzał, El Tigre, jest wystawiona w pozostałościach Castillo de San Cristóbal pod Plaza de España.

Grand Hotel Taoro i jego ogrody w Puerto de la Cruz, 1893
Grand Hotel Taoro, 1893 · Carl Norman, FEDAC, CC BY 4.0
6Porty i podróżnicy· XIX i początek XX wieku

Wolne porty, banany i pierwsi goście

W 1833 roku Santa Cruz de Tenerife zostało stolicą jednej prowincji Wysp Kanaryjskich i pełniło tę rolę do 1927 roku, kiedy prowincję podzielono na dwie. W 1852 roku ustawa o wolnych portach otworzyła wyspy na międzynarodową żeglugę.

Koszenila, czerwony barwnik pozyskiwany z owadów żyjących na opuncjach, przyniosła krótki boom, aż zastąpiły ją barwniki syntetyczne. Potem przyszły banany, wysyłane głównie do Wielkiej Brytanii, i to one stały się nowym źródłem dochodu wyspy.

Brytyjczycy przyjeżdżali też dla klimatu. Od końca XIX wieku Puerto de la Cruz przyjmowało rekonwalescentów i podróżników, a jego hotele, z Grand Hotel Taoro na czele, i angielska biblioteka otworzyły długą historię turystyki na Teneryfie.

Widok z lotu ptaka na Garachico i jego skałę w oceanie
Garachico · Mike McBey, CC BY 2.0
7Współczesna Teneryfa· Od XX wieku do dziś

Od emigracji do światowej turystyki

Pierwsza połowa XX wieku przyniosła biedę i wielu mieszkańców Teneryfy wyemigrowało, przede wszystkim na Kubę i do Wenezueli. Od lat 60. masowa turystyka przeobraziła południe: Los Cristianos i Playa de las Américas z rybackich wiosek i pól pomidorów stały się kurortami.

W 1977 roku dwa Boeingi 747 zderzyły się we mgle na lotnisku Los Rodeos; to najtragiczniejsza katastrofa w historii lotnictwa. Rok później otwarto lotnisko Tenerife Sur.

Statut autonomii z 1982 roku uczynił z Wysp Kanaryjskich samorządną wspólnotę Hiszpanii, ze stolicą dzieloną przez Santa Cruz de Tenerife i Las Palmas. Park Narodowy Teide, utworzony w 1954 roku, został w 2007 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a masyw Anaga w 2015 roku uznano za rezerwat biosfery.

Oś czasu

Najważniejsze daty w skrócie. Dotknij daty, aby przejść do jej rozdziału.

  1. Miliony lat temuMasywy Anaga, Teno i Adeje wyłaniają się jako osobne wyspy wulkaniczne.
  2. Ostatnie 200 000 latW kalderze Las Cañadas wyrasta Teide.
  3. Ponad 2000 lat temuZ Afryki Północnej przybywają pierwsi osadnicy.
  4. ok. 1400Według tradycji pasterze Guanczów znajdują figurę Virgen de Candelaria.
  5. 1494Alonso Fernández de Lugo ląduje w Añazie. Zwycięstwo Guanczów pod Acentejo.
  6. 1495Zwycięstwa Kastylijczyków pod Aguere i w drugiej bitwie pod Acentejo.
  7. 1496Ostatni menceyes się poddają. La Laguna zostaje założona jako stolica.
  8. 1706Erupcja zasypuje port w Garachico.
  9. 1788Karol III nakazuje założenie ogrodu botanicznego w Puerto de la Cruz.
  10. 1797Atak Nelsona na Santa Cruz zostaje odparty.
  11. 1833Santa Cruz zostaje stolicą prowincji Wysp Kanaryjskich.
  12. 1852Ustawa o wolnych portach otwiera wyspy na światową żeglugę.
  13. 1909Chinyero, ostatnia erupcja na wyspie.
  14. 1954Powstaje Park Narodowy Teide.
  15. 1982Wyspy Kanaryjskie stają się wspólnotą autonomiczną.
  16. 1999Stare miasto La Laguna trafia na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.
  17. 2007Park Narodowy Teide zostaje wpisany na listę UNESCO.
  18. 2015Anaga zostaje uznana za rezerwat biosfery UNESCO.

Historia, którą można dziś zwiedzić

Sześć miejsc, w których przeszłość wyspy jest na wyciągnięcie ręki, i co się w nich teraz dzieje.

La Laguna

Stare miasto La Laguna

Przejdź się siatką ulic z końca XV wieku, która zainspirowała miasta w Ameryce: Calle San Agustín, katedra i rezydencje wokół Plaza del Adelantado.

Poznaj jej historię →Co się dzieje: La Laguna →

La Orotava

Casa de los Balcones

Rzeźbione drewniane balkony i dziedzińce ze złotego wieku handlu winem, w miasteczku słynącym z piaskowych dywanów na Boże Ciało.

Poznaj jej historię →Co się dzieje: La Orotava →

Garachico

Garachico i Castillo de San Miguel

Mała forteca przy basenach z lawy pozostałych po erupcji z 1706 roku, w dawnym najruchliwszym porcie wyspy.

Poznaj jej historię →Co się dzieje: Garachico →

Candelaria

Menceyes z Candelarii

Dziewięciu brązowych królów Guanczów stoi na nabrzeżu obok bazyliki patronki Wysp Kanaryjskich.

Poznaj jej historię →Co się dzieje: Candelaria →

Santa Cruz de Tenerife

Mumie Guanczów i El Tigre

Zobacz mumie Guanczów w muzeum MUNA i armatę z 1797 roku pod Plaza de España.

Co się dzieje: Santa Cruz de Tenerife →

Icod de los Vinos

Drago Milenario

Wielowiekowe smocze drzewo, żywy symbol wyspy, w miasteczku, które wzbogaciło się na winie.

Poznaj jej historię →Co się dzieje: Icod de los Vinos →

Historia, która wciąż świętuje

Wiele fiest na Teneryfie to lekcje historii w przebraniu: nocna pielgrzymka do Candelarii, romerías z wołami i strojami regionalnymi, piaskowe dywany w La Orotavie i święto młodego wina San Andrés. Nasz przewodnik po fiestach wyjaśnia, co dzieje się na każdej z nich, a agenda pokazuje, kiedy jest następna.

Autorzy zdjęć (Wikimedia Commons)