
Puerto de la Cruz · Miejscowości Teneryfy
Puerto de la Cruz: od portu wina do pierwszego kurortu
Port doliny Orotava, który wysyłał malmazję do Anglii, żywił się zbożem z Fuerteventury, wywalczył niezależność w 1813 roku, przyjmował wiktoriańskich podróżników i chorych, otworzył w 1886 roku pierwszą spółkę turystyczną na Kanarach i stał się miejscem spotkań brytyjskich i niemieckich gości. Historia Puerto de la Cruz.
5 min czytania · 7 źródeł · Aktualizacja październik 2026
Port w Puerto de la Cruz · Cayambe, CC BY-SA 4.0
Puerto de la Cruz zajmuje zaledwie 8,7 kilometra kwadratowego na wybrzeżu doliny Orotava.6 Przez większość swojej historii nie było samodzielnym miastem, lecz portem La Orotavy, „Puerto de la Orotava”. Ukształtowały je dwie wielkie fale handlu: najpierw wino z doliny, a potem, od lat 80. XIX wieku, goście szukający łagodnej zimy.
Port doliny
Dolina La Orotava wytwarzała w XVI-XVIII wieku więcej wina na eksport niż jakakolwiek inna część Kanarów, a jej port rósł razem z winnicami. Historyk Carmelo Torres, opierając się na wcześniejszych badaniach, pokazuje, jak udział portu w dochodach królewskich pobieranych na Teneryfie wzrósł z 26,2% w 1625 roku do 80,2% w 1681 roku, by spaść do 54,5% w 1718 roku. Molo Santa Bárbara, pierwszą próbę sztucznego portu, rozpoczęto w latach 40. XVII wieku.1 Głównym nabywcą malmazji z doliny była Anglia, której konwój przypływał zwykle w marcu i kwietniu po wino i brandy. Po tak zwanym derrame del vino, gdy w 1666 roku w Garachico wylano wino na ulice, Anglia zmieniła politykę importową i, razem z innymi czynnikami, sprzedaż do Anglii spadła.1

Handel winem miał swoją cenę. Winorośl zajęła ziemię innych upraw, a Teneryfa uzależniła się od zboża ze wschodnich wysp. Torres przebadał każdy statek, który przypłynął do Puerto w latach 1694 i 1695: spośród 117 przybyć z innych wysp i portów najwięcej pochodziło z Fuerteventury, która dostarczyła prawie 87% wyładowanego tu zboża.1
Miasto rosło razem z tym handlem. Jego ulice wytyczono w siatce na początku XVII wieku, za czasów radnego Antonia Franchy'ego Lutzarda, wokół nabrzeża i placu El Charco oraz skromnej dzielnicy rybackiej La Ranilla.2 W 1599 roku celnik Juan de Tejera zbudował pustelnię świętego Jana Chrzciciela dla „czterdziestu albo pięćdziesięciu” domostw portu, które nie miały wtedy własnego księdza; później przeszła w ręce franciszkanów. Kościół Nuestra Señora de la Peña de Francia wyrósł z pustelni z 1603 roku, a żeglarze mieli własną kaplicę San Telmo.2 Pięcioboczny Castillo de San Felipe strzegł brzegu, a na nabrzeżu stała Casa de la Aduana, komora celna.2

Wreszcie samodzielne
Puerto należało do jurysdykcji La Orotavy do 1813 roku, kiedy stało się niezależną gminą.3 Było już wtedy także miejscem nauki. W 1788 roku królewski rozkaz Karola III powołał Jardín de Aclimatación, ogród botaniczny na zboczu nad miastem, by w jednym miejscu aklimatyzować rośliny o znaczeniu handlowym z kolonii; zadanie powierzono markizowi Villanueva del Prado.2 Aleksander von Humboldt przejeżdżał tędy w 1799 roku i narzekał, że bujna roślinność wokół miasta utrudnia prace geologiczne.6
Kuracjusze i wiktoriańscy podróżnicy
W drugiej połowie XIX wieku zaczęli przyjeżdżać zagraniczni goście dla zdrowia, przede wszystkim Brytyjczycy chorzy na gruźlicę i inne choroby płuc. Historyk Nicolás González Lemus odtworzył ich świat. Gdy irlandzka pisarka podróżniczka Olivia Stone i jej mąż John dotarli do Puerto we wrześniu 1883 roku, zatrzymali się w pensjonacie szkockiej pary Johna i Elizabeth Turnbullów, wynajęli konie od Lorenza Morisca, jedynego oficjalnego przewodnika w mieście na wejście na Teide, i zwiedzili ogród botaniczny, prowadzony wtedy przez szwajcarskiego ogrodnika Hermanna Wildpreta.4 Ich Tenerife and its Six Satellites (1887), dwa tomy liczące prawie tysiąc stron, wyszło daleko poza przewodnik, jakiego najwyraźniej oczekiwał wydawca.4

11 kwietnia 1886 roku miejscowi właściciele ziemscy i brytyjscy rezydenci założyli Compañía de Hoteles y Sanatorium del Valle de La Orotava, znaną też jako The Orotava Grand Hotel Company, z kapitałem 20 000 funtów szterlingów. González Lemus nazywa ją pierwszą spółką turystyczną na Kanarach. We wrześniu 1886 roku otworzyła Orotava Grand Hotel w wynajętej willi na równinie Martiánez, dla chorych gości.5 Po kłótniach wspólników powstała nowa spółka, która zbudowała Taoro na polu lawy nad miastem, zwanym wówczas Monte Miseria, według projektu francuskiego architekta Adolphe'a Coqueta. Jego główny korpus otwarto wielkim przyjęciem 22 grudnia 1890 roku i był wówczas największym budynkiem na Kanarach.5
Hotel był sukcesem towarzyskim i porażką finansową. Obłożenie w wysokim sezonie było niskie, epidemia cholery w 1894 roku przerwała połączenia z Europą, pojawienie się tuberkuliny zmieniło leczenie gruźlicy, a wielu gości wolało tańsze wille i pensjonaty.5 W 1905 roku, wśród obaw brytyjskiej społeczności, że hotel wpadnie w niemieckie ręce, spółka wydzierżawiła Taoro niemieckiej firmie kierowanej przez lekarza Gottholda Pannwitza i do 1911 roku był to Humboldt Kurhaus.5,7 W marcu 1909 roku przybyła niemiecka komisja naukowa złożona z około trzydziestu profesorów, a Niemcy i Szwajcarzy otworzyli w tym samym roku małą szkołę.7 Casa Amarilla na skraju miasta stała się w 1910 roku stacją badań nad naczelnymi.2

Banany i nowoczesny kurort
Niemieckie rodziny osiedliły się na dobre. Jacob Ahlers z Hamburga przyjechał w 1900 roku, by wyleczyć chorobę płuc, i został jako agent żeglugowy i eksporter owoców; banany odgrywały kluczową rolę w niemieckiej obecności w mieście.7 Taoro spłonął 9 maja 1929 roku; od 1932 roku prowadził go Enrique Talg, urodzony w 1894 roku pod Hamburgiem, który później, w 1959 roku, otworzył Hotel Tigaiga.7 W dalszej części stulecia niemiecki przedsiębiorca Wolfgang Kiessling zbudował w mieście Hotel Botánico i Loro Parque.7 Dziś Puerto de la Cruz łączy stare uliczki, kaplice i komorę celną z hotelami i kąpieliskami Lago Martiánez zaprojektowanymi przez Césara Manrique.2,6
Przypisy i źródła
- 1.C. C. Torres Torres, „El comercio interinsular del grano en Canarias. El caso del Puerto de la Cruz (1694-1695)”, XV Coloquio de Historia Canario-Americana (2002), s. 835-844 (liczby dochodów za A. Guimerą Raviną, 1985; molo za J. A. Álvarezem Rixo). revistas.grancanaria.com
- 2.Cabildo de Tenerife, Patrimonio Histórico de Tenerife. Catálogo de Bienes de Interés Cultural, 2018 (hasła: zabytkowe centrum Puerto de la Cruz, jego kościoły i kaplice, Castillo de San Felipe, Casa de la Aduana, Jardín de Aclimatación, Casa Amarilla i Lago Martiánez). tenerife.es
- 3.Ayuntamiento de La Orotava, Plan Especial de Protección del Conjunto Histórico de la Villa de La Orotava. Memoria, dokument ostatecznego zatwierdzenia, 2009, rozdział „Origen y evolución del centro urbano”. laorotava.es
- 4.N. González Lemus, „El Puerto de la Cruz de Olivia y John Stone”, Catharum 19 (2022). dialnet.unirioja.es
- 5.N. González Lemus, „La Compañía de Hoteles y Sanatorium del Valle de La Orotava. Primera compañía turística de Canarias”, XV Coloquio de Historia Canario-Americana (2002). revistas.grancanaria.com
- 6.INVOLCAN, Geoturismo urbano de Tenerife: Puerto de la Cruz, 2019 (powierzchnia gminy i cytat z Humboldta, 1799). tfgeoturismo.involcan.org
- 7.C. Fraga González, „Familias alemanas en el acontecer del Puerto de la Cruz. Proyección artística”, Catharum 22 (2026), s. 73-83. iehcan.com
Co się teraz dzieje: Puerto de la Cruz →
Fiesty, koncerty i wydarzenia z agendy urzędu gminy, aktualizowane codziennie.
Więcej miejscowości z serii

La Laguna · Miejscowości Teneryfy
San Cristóbal de La Laguna: miasto zaplanowane na czas pokoju

Garachico · Miejscowości Teneryfy
Garachico: port, który zabrał wulkan

Bajamar · Miejscowości Teneryfy
Bajamar i Punta del Hidalgo: wybrzeże La Laguny

Candelaria · Miejscowości Teneryfy
Candelaria: sanktuarium nad oceanem

Santa Cruz de Tenerife · Miejscowości Teneryfy
Santa Cruz: od obozu wojskowego do stolicy

La Orotava · Miejscowości Teneryfy
La Orotava: miasto wytyczone sznurem

Adeje · Miejscowości Teneryfy
Adeje: królestwo, twierdza i markizowie

La Caleta · Miejscowości Teneryfy
La Caleta: dawny port Adeje

Los Cristianos · Miejscowości Teneryfy
Los Cristianos: port południa

Las Galletas · Miejscowości Teneryfy
Las Galletas: sól, ryby i miasto-ogród

Playa de las Américas · Miejscowości Teneryfy
Playa de las Américas: kurort od zera

Callao Salvaje · Miejscowości Teneryfy
Callao Salvaje: kurort z dekretu

Playa Paraíso · Miejscowości Teneryfy
Playa Paraíso: raj na papierze

Guía de Isora · Miejscowości Teneryfy
Guía de Isora: od Teide po ocean

Playa San Juan · Miejscowości Teneryfy
Playa San Juan: port Guía de Isora

Alcalá · Miejscowości Teneryfy
Alcalá: wioska rybacka na lawie

Puerto Santiago · Miejscowości Teneryfy
Puerto Santiago i Los Gigantes: życie pod klifami

El Médano · Miejscowości Teneryfy
El Médano: port pod czerwoną górą

Icod de los Vinos · Miejscowości Teneryfy
Icod de los Vinos: smocze drzewo i zatoczka San Marcos

San Juan de la Rambla · Miejscowości Teneryfy
San Juan de la Rambla: wieś na polu lawy

Buenavista del Norte · Miejscowości Teneryfy
Buenavista del Norte: planowane miasteczko na krańcu wyspy


