📖 Pobierz przewodnik po Teneryfie w PDF - całkowicie ZA DARMO, w Twoim języku!7 języków

Canarian Pulse - Fiesty, wydarzenia i historia Teneryfy: aktualna agenda urzędów gmin i historia wyspy

Canarian Pulse - Tenerife Fiestas & Events

Odkryj prawdziwą Teneryfę

382wydarzeniaw16gminach
Kamienny kanał dawnych młynów wodnych nad doliną Orotava

La Orotava · Miejscowości Teneryfy

La Orotava: miasto wytyczone sznurem

Królestwo Guanczów Taoro, ulubiona ziemia uprawna konkwistadorów, miasto założone na papierze w 1506 roku, dwie dzielnice podzielone bogactwem i młynami wodnymi oraz villa, która wykupiła swoją niezależność od La Laguny. Pięć stuleci La Orotavy.

5 min czytania · 3 źródła · Aktualizacja październik 2026

Acueducto de los Molinos · Carlos López-Echeto Marrero, CC BY-SA 3.0 ES

La Orotava to jedno z niewielu miast na Kanarach, którego urodziny można podać co do dnia. 29 maja 1506 roku królewski sędzia stanął na pochyłym polu nad doliną, zdecydował, gdzie można budować domy, i kazał radnemu rozciągnąć na ziemi sznury, by wyznaczyć pierwsze ulice.1 Miasto, które tam wyrosło, stało się drugim pod względem liczby ludności na wyspie, siedzibą jej najdumniejszych rodów, a w XVII wieku villą, która zapłaciła Koronie, żeby uwolnić się spod władzy La Laguny.1

Najlepsza ziemia na wyspie

Przed podbojem dolina należała do menceyato Taoro, które przewodnik Kanaryjskiego Instytutu Wulkanologicznego (INVOLCAN) opisuje jako najpotężniejsze z dziewięciu królestw Guanczów; nazwa La Orotava pochodzi od guanczowskiego słowa Arautaba.3 Po kapitulacji w 1496 roku dolina była nagrodą, której chcieli wszyscy. Alonso Fernández de Lugo zaczął rozdzielać ziemię i wodę wyspy 5 listopada 1496 roku i zatrzymał dolinę Taoro dla swoich krewnych i sojuszników, a także duży majątek dla siebie: uważał ją za najlepszą ziemię uprawną na Teneryfie.1

Przez pierwsze lata nie było tu w ogóle miasta, tylko rozproszeni osadnicy na swoich nowych działkach. 10 stycznia 1502 roku Lugo zwołał posiedzenie rady w dolinie, w majątku Fernanda de Castro, i dokonał pierwszego dużego zbiorowego rozdziału ziemi, głównie wokół okręgu Higa, dzisiejszej La Perdomy. Każdy obdarowany musiał zbudować „zamieszkany dom” i mieszkać w nim z rodziną przez pięć lat, zanim wolno mu było sprzedać ziemię.1 Następna była woda: w lutym 1502 roku Lugo zlecił dwóm Portugalczykom, Juanowi Fernándezowi i Hernandowi de Castro, poprowadzenie kanału ze źródeł Aguamansa.1

Założone sznurem

Działki były tak nierówne, że skargi dotarły do króla. W 1504 roku Ferdynand wysłał gubernatora Gran Canarii, Lope de Sosę, by zbadał sprawę, a specjalny sędzia, Juan Ortiz de Zárate, został wyznaczony do skorygowania rozdziału Luga. Na przesłuchaniu w La Lagunie w kwietniu 1506 roku osadnicy z Orotavy mieli jedną wspólną skargę: ich miejscowość nie miała planu ani nawet ulic, bo właściciele ziemscy nie chcieli oddać pasa gruntu, by połączyć swoje majątki.1

Ortiz de Zárate przybył do doliny 15 maja 1506 roku z mierniczym gruntów i mierniczym wody. Tydzień później dwudziestu trzech mieszkańców poprosiło go o działki budowlane wokół małego kościoła La Concepción, który stał tam od 1498 roku i od 1503 roku miał stałego księdza. 29 maja zarządził, że ziemia między ostatnią cukrownią a początkiem pól trzciny zostanie zarezerwowana pod domy, unieważniając nadania wszystkich, którzy ją posiadali. Radny Diego de Mesa wytyczył następnie ulice sznurami: działki 40 na 80 stóp, ulice szerokie na 25 stóp, a domy miały być gotowe do najbliższego święta świętego Jana.1 Jak przekonuje miejski plan ochrony zabytkowego centrum, to właśnie ten akt był prawdziwym założeniem La Orotavy.1

Nawa kościoła parafialnego La Concepción, ukończonego w 1788 roku
Nawa kościoła parafialnego La Concepción, ukończonego w 1788 roku · Diego Delso, CC BY-SA 3.0

Górne miasto, dolne miasto

Nowe miasto wspinało się po zboczu amfiteatrem między dwoma wąwozami. Najważniejsze rody stawiały domy wzdłuż osi biegnącej od strony oceanu pod górę, obok kościoła: dzisiejszych ulic Cólogan, Colegio i San Francisco, gdzie wciąż stoją domy rodów Monteverde, Ponte i Benítez de Lugo. W 1510 roku Bartolomé Benítez ufundował pustelnię San Lorenzo, pierwszą z pierścienia klasztorów, który przyniósł miastu przydomek „Escorialu Kanarów”.1 Pustelnie wyznaczały skraj miasta: Santa Catalina (1553), kaplica Carmen albo Franchi (1558), San Roque (1594) i La Candelaria del Lomo (1689).1

Górne miasto, Villa de Arriba albo El Farrobo (słowo portugalskie), miało inne pochodzenie. Około 1500 roku był to jeden majątek cukrowy należący do Genueńczyka Tomása Justiniano. Gdy cukier podupadł, wyparty w latach 90. XVI wieku przez Brazylię, majątek przeszedł w ręce rodziny Valcárcel, a Francisco de Valcárcel podzielił go na małe działki, które sprzedał robotnikom rolnym i rzemieślnikom. Ich domy stanęły wzdłuż kanału, który sprowadzał wodę ze wzgórza, z szeregiem młynów mielących zboże; kanał stał się ulicą.1 Kościół San Juan Bautista powstał w 1608 roku jako mała kaplica, 70 na 40 stóp, zbudowana na mocy porozumienia między bractwem robotników rolnych a Valcárcelem, i w 1681 roku stał się parafią. Po siedemnastu latach sporów biskupstwo podzieliło w 1684 roku miasto na dwie części: 2919 osób dla La Concepción i 3840 dla San Juan.1

Wzdłuż tego kanału pracowało do trzynastu młynów. Najpierw drewniane, od końca XVIII wieku przebudowywane z kamienia; przetrwało ich dziesięć, od Villa de Arriba w dół obok Plaza de San Francisco.2

Villa na własny rachunek

Wzrost był spektakularny. Około 1506 roku miejscowość miała może stu mieszkańców; w 1561 roku 526 domostw i 2575 osób, a w 1688 roku ponad 9000, co uczyniło La Orotavę drugim miastem Teneryfy.1 Mnożyły się klasztory: dominikanie około 1592 roku, klaryski od San José w 1601 roku, San Nicolás i augustianie w 1648 roku.1 W 1648 roku, po długich negocjacjach i opłatach na rzecz Korony prowadzonych przez Juana Francisca de Franchy y Alfaro, przywilej królewski uczynił La Orotavę villa exenta, z własną jurysdykcją, odrębną od La Laguny. Villa obejmowała wtedy jeszcze swój port, Puerto de la Orotava, który uzyskał niezależność dopiero w 1813 roku jako Puerto de la Cruz.1

Domy z rzeźbionymi balkonami przy Calle San Francisco, gdzie osiedliły się najznaczniejsze rody
Domy z rzeźbionymi balkonami przy Calle San Francisco, gdzie osiedliły się najznaczniejsze rody · Falk2, CC BY-SA 4.0

Zastój, który ocalił miasto

Po tym złotym wieku miasto przestało rosnąć. Trudne czasy w XVIII wieku sprawiły, że właściciele remontowali i przebudowywali na tych samych działkach zamiast się rozszerzać, a układ ulic z XVII wieku przetrwał niemal nietknięty.1 Kościół parafialny La Concepción, trzeci w tym miejscu, ukończono w 1788 roku, z bliźniaczymi wieżami, kopułą i marmurowym tabernakulum sprowadzonym z Genui.2 W 1823 roku rzeźbiarz Fernando Estévez zaprojektował nowy cmentarz miasta, wykorzystując do jego kaplicy portal zaginionego klasztoru San José.2

Dobrobyt wrócił z bananami na początku XX wieku, gdy sklepikarze przebudowali Calle del Calvario, wjazd do miasta, w stylu eklektycznym z witrynami sklepowymi.1 Potem przyszła wojna domowa i długa recesja. Gdy w latach 60. nadeszła masowa turystyka, skierowała się na wybrzeże, do Puerto de la Cruz, a urbaniści uznali to później za szczęśliwy traf: bez hoteli i spekulacji zabytkowe centrum zostało w spokoju. La Orotava nie miała planu ogólnego aż do 1963 roku, planu specjalnego dla starego miasta do 1976 roku, a jej pierwsze nowoczesne przedmieście, La Duquesa, powstawało od tego samego roku.1 Zabytkowe centrum objęto ochroną w 1976 roku, a jego granice ustalono w 1999 i 2005 roku.2

Układanie kwiatowego dywanu na Boże Ciało, tradycja zapoczątkowana w XIX wieku
Układanie kwiatowego dywanu na Boże Ciało, tradycja zapoczątkowana w XIX wieku · Mike Peel, CC BY-SA 4.0

Najbardziej znany zwyczaj miasta jest młodszy od jego ulic. W połowie XIX wieku rodzina Monteverde ułożyła przed swoim domem, za La Concepción, dywan z kwiatów na procesję Bożego Ciała. Pomysł się przyjął i od 1919 roku na placu przed ratuszem zaczęto układać wielki gobelin z kolorowych piasków z Teide. Dziś to punkt kulminacyjny głównych fiest miasta.2

Przypisy i źródła

  1. 1.Ayuntamiento de La Orotava, Plan Especial de Protección del Conjunto Histórico de la Villa de La Orotava. Memoria, dokument ostatecznego zatwierdzenia, 2009, rozdział „Origen y evolución del centro urbano” i część o demografii historycznej. Rozdział opiera się na rejestrach nadań ziemi, pracach Leopolda de la Rosy Olivery i księgach parafialnych. laorotava.es
  2. 2.Cabildo de Tenerife, Patrimonio Histórico de Tenerife. Catálogo de Bienes de Interés Cultural, 2018 (hasła Villa de La Orotava, La Concepción, Acueducto de los Molinos, cmentarz miejski i dywany na Boże Ciało). tenerife.es
  3. 3.INVOLCAN, Geoturismo urbano de Tenerife: La Orotava, 2019. tfgeoturismo.involcan.org

Co się teraz dzieje: La Orotava →

Fiesty, koncerty i wydarzenia z agendy urzędu gminy, aktualizowane codziennie.

Więcej miejscowości z serii

La Laguna · Miejscowości Teneryfy

San Cristóbal de La Laguna: miasto zaplanowane na czas pokoju

Garachico · Miejscowości Teneryfy

Garachico: port, który zabrał wulkan

Bajamar · Miejscowości Teneryfy

Bajamar i Punta del Hidalgo: wybrzeże La Laguny

Candelaria · Miejscowości Teneryfy

Candelaria: sanktuarium nad oceanem

Santa Cruz de Tenerife · Miejscowości Teneryfy

Santa Cruz: od obozu wojskowego do stolicy

Adeje · Miejscowości Teneryfy

Adeje: królestwo, twierdza i markizowie

La Caleta · Miejscowości Teneryfy

La Caleta: dawny port Adeje

Los Cristianos · Miejscowości Teneryfy

Los Cristianos: port południa

Las Galletas · Miejscowości Teneryfy

Las Galletas: sól, ryby i miasto-ogród

Playa de las Américas · Miejscowości Teneryfy

Playa de las Américas: kurort od zera

Callao Salvaje · Miejscowości Teneryfy

Callao Salvaje: kurort z dekretu

Playa Paraíso · Miejscowości Teneryfy

Playa Paraíso: raj na papierze

Guía de Isora · Miejscowości Teneryfy

Guía de Isora: od Teide po ocean

Playa San Juan · Miejscowości Teneryfy

Playa San Juan: port Guía de Isora

Alcalá · Miejscowości Teneryfy

Alcalá: wioska rybacka na lawie

Puerto Santiago · Miejscowości Teneryfy

Puerto Santiago i Los Gigantes: życie pod klifami

El Médano · Miejscowości Teneryfy

El Médano: port pod czerwoną górą

Icod de los Vinos · Miejscowości Teneryfy

Icod de los Vinos: smocze drzewo i zatoczka San Marcos

Puerto de la Cruz · Miejscowości Teneryfy

Puerto de la Cruz: od portu wina do pierwszego kurortu

San Juan de la Rambla · Miejscowości Teneryfy

San Juan de la Rambla: wieś na polu lawy

Buenavista del Norte · Miejscowości Teneryfy

Buenavista del Norte: planowane miasteczko na krańcu wyspy

← Cała Historia wyspy