
Callao Salvaje · Miejscowości Teneryfy
Callao Salvaje: kurort z dekretu
Dziki kamienisty brzeg pod tarasami bananowymi Adeje, ogłoszony przez rząd Franco w 1969 roku „Ośrodkiem Narodowego Znaczenia Turystycznego” na wniosek jednego z architektów Ten Bel. Jak plan na siedemdziesiąt hektarów stał się miasteczkiem na klifach Costa Adeje.
4 min czytania · 8 źródeł · Aktualizacja październik 2026
Callao Salvaje · Wouter Hagens, CC BY-SA 4.0
Nazwa Callao Salvaje jest opisem. W hiszpańszczyźnie Kanarów callao to obły otoczak plażowy, szare kamienie pokrywające wiele brzegów wyspy, a salvaje znaczy dziki.8 Do końca lat 60. nic więcej tu nie było: surowe wybrzeże otoczaków i lawy pod suchymi zboczami zachodniego Adeje, z La Gomerą unoszącą się na horyzoncie. W kurort zamieniła je nie wieś ani port, lecz kartka papieru podpisana w Madrycie.
Brzeg przed kurortem
Ten odcinek wybrzeża leżał w obrębie dawnego menceyato Adeje. Badania archeologiczne między La Caletą a granicą z Guía de Isora odkryły pozostałości pasterskich szałasów na cyplach blisko wąwozów, wychodnie obsydianu obrabianego w czasach Guanczów, a w El Puertito pozostałości chaty z delikatnymi rytami na skałach obok.4,5 Najbliższą przystanią była ta mała zatoczka, El Puertito albo Pris de Adeje, którą dokumenty z XVI wieku wymieniają już jako miejsce załadunku orseli, porostu używanego do barwienia, a relacja z 1780 roku opisywała jako wystarczająco dobrą dla małych łodzi, choć otwartą na wiatry.6 Pobliska wieś Armeñime nosi nazwę, która pojawia się też w legendach zebranych przez dziewiętnastowiecznego etnografa Juana Bethencourta Alfonsa, gdzie Armeñime to książę Guanczów, który walczył z własnym bratankiem o tron Adeje.6

W XX wieku ziemię za wybrzeżem uprawiano na eksport. Plantacje bananów działały w zachodnim Adeje już w 1915 roku, gdy antropolog z Harvardu Earnest Hooton zatrzymał się na plantacji Fyffes w Hoya Grande i rozkopywał jaskinię grobową z ośmioma ciałami w Barranco de las Barandas, tuż na północ od Armeñime, dopóki władze go nie powstrzymały.4 W latach 50. i 60. zbocza pocięto tarasami pod pomidory; wiele z nich później porzucono, a część obsadzono bananami w latach 70. i 80., częściowo przez kanaryjskich emigrantów wracających z Wenezueli.5

Ośrodek Narodowego Znaczenia Turystycznego
W 1963 roku rząd Franco uchwalił ustawę o Ośrodkach i Strefach Narodowego Znaczenia Turystycznego (CITN). Oferowała prywatnym deweloperom, którzy budowali kompletne, dobrze wyposażone miasteczka wakacyjne, szybką ścieżkę planistyczną i pakiet zachęt w zamian za standard wyższy niż ówcześnie zwykły. W praktyce stref nigdy nie utworzono, a ustawa służyła głównie zatwierdzaniu pojedynczych kurortów.2
Callao Salvaje było jednym z nich. 24 lipca 1969 roku dekret podpisany przez Franco i jego ministra turystyki, Manuela Fragę Iribarne, ogłosił „planowany kompleks zwany Callao Salvaje” w gminie Adeje Ośrodkiem Narodowego Znaczenia Turystycznego. Wniosek złożył architekt Luis Cabrera Sánchez-Real w imieniu Juana Esquivela Castellano; ośrodek obejmował siedemdziesiąt hektarów, a jego plan promocji ministerstwo zatwierdziło na początku tego samego miesiąca.1 Dekret dawał deweloperom pierwszeństwo w dostępie do kredytu państwowego, uznawał ich projekty za wyjątkowej użyteczności publicznej, pozwalał im przejąć pas nadbrzeżny w obrębie posiadłości bez zwykłego przetargu i dopuszczał przymusową sprzedaż dwóch małych sąsiednich działek, jeśli ich właściciele nie zabudują ich zgodnie z planem w ciągu dwóch lat.1 Cabrera był jednym z czołowych architektów kanaryjskich tamtego czasu i w tych samych latach pracował z Javierem Díazem-Llanosem i Vicentem Saavedrą nad Ten Bel, eksperymentalnym miasteczkiem wakacyjnym na drugim końcu południowego wybrzeża.7
Inne projekty na Teneryfie ogłoszone w tamtych latach CITN to klify Los Gigantes w Santiago del Teide (1964) i El Guincho w San Miguel de Abona (1967), a także dwa kompleksy plażowe w Santa Cruz.2,3

Od planu do miejsca
Plan był jednym z fali projektów turystycznych, które Adeje zatwierdziło na wiejskich posiadłościach w latach 1968-1973.3 Budowa szła powoli. Gdy w 1982 i 1986 roku zrewidowano przepisy planistyczne gminy, Callao Salvaje znalazło się razem z Costa Adeje, La Caletą i Playa Paraíso na liście terenów miejskich dla turystyki, a przekwalifikowanie z 1986 roku otworzyło w całej gminie miejsce na dziesiątki tysięcy nowych łóżek turystycznych.3 Archeolodzy, którzy badali wybrzeże w latach 2004-2009, odnotowali, jak hotele, kompleksy apartamentowe i pola golfowe zastąpiły ziemię uprawną z lat 50. i jak zniknęło kilka małych nadmorskich stanowisk odnotowanych w 1988 roku.5 Dziś Callao Salvaje to miasteczko apartamentowców na klifach, w którym jedni mieszkają, a inni spędzają wakacje, z wciąż widocznymi nad nim tarasami bananowymi. W pobliżu, w El Puertito, duży nowy projekt kurortu został w 2022 roku częściowo wstrzymany, gdy na terenie znaleziono ryty naskalne i rzadką roślinę endemiczną.4
Przypisy i źródła
- 1.Decreto 2039/1969, de 24 de julio, por el que se declara Centro de Interés Turístico Nacional el complejo denominado «Callao Salvaje», situado en el término municipal de Adeje, Boletín Oficial del Estado, 16 września 1969. boe.es
- 2.L. Galiana Martín i D. Barrado Timón, „Los centros de interés turístico nacional y el despegue del turismo de masas en España”, Investigaciones Geográficas 39 (2006), s. 73-93 (z listą zatwierdzonych ośrodków). redalyc.org
- 3.C. García-Blanco Chávez, „Turismo y territorio. La transformación del sur de Tenerife (1960-2018)”, Territorios en Formación 23 (2025), DOI 10.20868/tf.2025.23.5625. polired.upm.es
- 4.A. Mederos Martín, G. Escribano Cobo i V. Valencia Afonso, „Hábitat aborigen y grabados rupestres en el municipio de Adeje (Tenerife, islas Canarias). (I). Historia de la investigación”, Anuario de Estudios Atlánticos 70 (2024), 070-001. revistas.grancanaria.com
- 5.A. Mederos Martín, G. Escribano Cobo i V. Valencia Afonso, „Hábitat aborigen y grabados rupestres en el municipio de Adeje (Tenerife, islas Canarias) (II). La prospección arqueológica”, Anuario de Estudios Atlánticos 71 (2025), 071-011. revistas.grancanaria.com
- 6.A. Mederos Martín i G. Escribano Cobo, „Prospección arqueológica de La Caleta de Adeje (Tenerife, Islas Canarias)”, Revista de Historia Canaria 198 (2016), s. 177-229. riull.ull.es
- 7.Materia contemporánea. Javier Díaz-Llanos y Vicente Saavedra. 50 años de arquitectura, katalog wystawy, TEA Tenerife Espacio de las Artes. teatenerife.es
- 8.INVOLCAN, Geoturismo urbano de Tenerife: Candelaria, 2019 (dwujęzyczna ulotka, w której callaos oddano jako „pebbles”). tfgeoturismo.involcan.org
Co się teraz dzieje: Adeje →
Fiesty, koncerty i wydarzenia z agendy urzędu gminy, aktualizowane codziennie.
Więcej miejscowości z serii

La Laguna · Miejscowości Teneryfy
San Cristóbal de La Laguna: miasto zaplanowane na czas pokoju

Garachico · Miejscowości Teneryfy
Garachico: port, który zabrał wulkan

Bajamar · Miejscowości Teneryfy
Bajamar i Punta del Hidalgo: wybrzeże La Laguny

Candelaria · Miejscowości Teneryfy
Candelaria: sanktuarium nad oceanem

Santa Cruz de Tenerife · Miejscowości Teneryfy
Santa Cruz: od obozu wojskowego do stolicy

La Orotava · Miejscowości Teneryfy
La Orotava: miasto wytyczone sznurem

Adeje · Miejscowości Teneryfy
Adeje: królestwo, twierdza i markizowie

La Caleta · Miejscowości Teneryfy
La Caleta: dawny port Adeje

Los Cristianos · Miejscowości Teneryfy
Los Cristianos: port południa

Las Galletas · Miejscowości Teneryfy
Las Galletas: sól, ryby i miasto-ogród

Playa de las Américas · Miejscowości Teneryfy
Playa de las Américas: kurort od zera

Playa Paraíso · Miejscowości Teneryfy
Playa Paraíso: raj na papierze

Guía de Isora · Miejscowości Teneryfy
Guía de Isora: od Teide po ocean

Playa San Juan · Miejscowości Teneryfy
Playa San Juan: port Guía de Isora

Alcalá · Miejscowości Teneryfy
Alcalá: wioska rybacka na lawie

Puerto Santiago · Miejscowości Teneryfy
Puerto Santiago i Los Gigantes: życie pod klifami

El Médano · Miejscowości Teneryfy
El Médano: port pod czerwoną górą

Icod de los Vinos · Miejscowości Teneryfy
Icod de los Vinos: smocze drzewo i zatoczka San Marcos

Puerto de la Cruz · Miejscowości Teneryfy
Puerto de la Cruz: od portu wina do pierwszego kurortu

San Juan de la Rambla · Miejscowości Teneryfy
San Juan de la Rambla: wieś na polu lawy

Buenavista del Norte · Miejscowości Teneryfy
Buenavista del Norte: planowane miasteczko na krańcu wyspy


