
Icod de los Vinos · Miejscowości Teneryfy
Icod de los Vinos: smocze drzewo i zatoczka San Marcos
Królestwo Guanczów na potoku lawy z Pico Viejo, święty znaleziony w nadmorskiej jaskini, zatoczka nazwana w 1501 roku od smoczego drzewa, lasy sosnowe sięgające oceanu, nieudana królewska eskadra, atak Holendrów w 1599 roku, wino, tuńczyki i banany. Historia Icod i jego przystani.
5 min czytania · 3 źródła · Aktualizacja październik 2026
Smocze drzewo z Icod · Flocci Nivis, CC BY-SA 4.0
Icod de los Vinos ciągnie się przez ponad osiem kilometrów od zboczy Teide i Pico Viejo w dół do Atlantyku, na północno-zachodnim wybrzeżu Teneryfy.3 Na całym świecie znane jest z jednego drzewa, wielkiego smoczego drzewa obok kościoła San Marcos. Ale historię miasta lepiej opowiedzieć od strony brzegu, od małej zatoczki San Marcos poniżej, która przez stulecia była jednym z najlepszych naturalnych portów na północnym wybrzeżu wyspy.1
Królestwo na lawie
Przed podbojem Icod było siedzibą jednego z królestw Guanczów na Teneryfie. Dziewiętnastowieczny lekarz i etnograf Juan Bethencourt Alfonso umieszczał jego zachodnią granicę z królestwem Daute na drugim końcu plaży San Marcos.1 Tradycja zapisana przez zakonnika Alonsa de Espinosę w 1594 roku czyniła wręcz Icod miejscem, w którym zamieszkali pierwsi osadnicy wyspy: starzy Guanczowie, pisał, mówili, że dawno temu na wyspę przybyło sześćdziesiąt osób i osiedliło się koło Icod.1
Krajobraz dał Icod coś niezwykłego. Wielki potok lawy z Pico Viejo spłynął do oceanu w San Marcos i sprawił dwie rzeczy. Utworzył tunel lawowy Cueva del Viento, którego dolny koniec prawdopodobnie sięgał plaży, i doprowadził las sosnowy niemal do brzegu, co na północnym wybrzeżu jest rzadkością. Ta sama lawa dała Guanczom mnóstwo obsydianu bez wspinaczki do Las Cañadas.1 Archeolodzy znaleźli tu wiele. Nad klifami Playa Moreno Cueva de los Guanches to tunel lawowy z konstrukcjami z suchego kamienia, używany sezonowo przez Guanczów; tradycja ustna mówi, że mieszkał w nim mencey Icod.2 W jaskiniach Don Gaspar wykopaliska odsłoniły zwęglone nasiona pszenicy, jęczmienia i bobu datowane między III wiekiem p.n.e. a III wiekiem n.e.2 Dwie jaskinie grobowe w San Marcos, zbadane w 1948 roku przez archeologa Luisa Diego Cuscoya, zawierały szczątki ludzkie.1

Święty z oceanu
Zatoczka była znana już przed podbojem. W 1479 roku Alonso Fernández de Lugo, przyszły zdobywca wyspy, wylądował tu nocą podczas napadu i wywiózł na Gran Canarię kozy, wosk, skóry i jęczmień.1 Według kronikarzy XVI i XVII wieku mniej więcej w tym samym czasie, gdy na południu objawiła się Matka Boża z Candelarii, w nadmorskiej jaskini w Icod znaleziono wizerunek świętego Marka, który dał zatoczce nazwę.1 Archeolodzy Alfredo Mederos i Gabriel Escribano sugerują, że figura patrona Wenecji mogłaby wskazywać na weneckich żeglarzy wzdłuż wybrzeża Afryki pod koniec średniowiecza, ale to pozostaje hipotezą.1 Katalog dziedzictwa rady wyspy opisuje wizerunek jako prawdopodobnie flamandzki; zbudowany dla niego w miasteczku kościół San Marcos stał się parafią na początku XVI wieku, według katalogu w 1515 roku, a obecną formę, z dominującą nad nim wieżą, przyjął w XVII wieku.1,2
Najstarsza nazwa zatoczki brzmi znajomo. Nadanie ziemi z 1 stycznia 1501 roku nazywa ją „zatoczką smoczego drzewa z Icod”, a inne z 1503 roku wspomina „duże smocze drzewo” w drodze do Daute. Czy któreś z nich to drzewo, które wciąż stoi obok kościoła, nie da się udowodnić.1
Sosny, statki i flota holenderska
Las schodzący aż do oceanu zrobił z San Marcos port drzewny. W 1521 roku wysyłano stąd drewno sosnowe na budowę klasztoru franciszkanów w Gáldar na Gran Canarii, a już w 1514 roku pojawiały się prośby o wyrąb drzewa na nieużytkach Icod. W ciągu dekady szkody były tak duże, że w 1525 roku rada wyspy zakazała pieców smolnych w Icod, Garachico i Daute.1 Na plaży była też stocznia: w 1562 roku zbudowano tu karawelę i trzy mniejsze łodzie.1

Najbardziej ambitny projekt przyszedł pod koniec stulecia. W 1590 roku kapitan generalny Kanarów Luis de la Cueva zaczął budować w San Marcos małą flotę wojenną do obrony wysp, opłacaną przez wszystkie rady wysp: trzy fregaty ponad 250-tonowe i galeon. Prace wykonywali milicjanci z Icod, z sosną zwożoną ze wzgórz. Fregaty ukończono do 1592 roku, ale brakowało im dział i olinowania, świeże drewno gniło, szczury zjadały żagle, a w 1596 roku rada opisywała je jako zniszczone. Historycy nazwali tę eskadrę nieudanym projektem.1 W lipcu 1599 roku część holenderskiej floty Pietera van der Doesa, która właśnie złupiła Las Palmas, pojawiła się przed zatoczką z pięcioma dużymi i siedmioma mniejszymi statkami. Działa na brzegu i trzy uzbrojone jednostki schronione w zatoczce przepędziły je.1
Wino, banany i tuńczyki
Erupcja, która w 1706 roku zniszczyła port w Garachico, zaszkodziła też San Marcos, które działało jako jego partner i schronienie.1 Mimo to opis wysp z lat 40. XVIII wieku odnotowywał, że w zatoczce ładowano „wiele win i brandy” razem z drewnem budowlanym i że na samej plaży była słodka woda.1 Nie bez powodu wino jest w nazwie miasta.

Miasto nad zatoczką bogaciło się na tym handlu. Jego zabytkowe centrum wyrosło z osady założonej po podboju, a najpiękniejsze domy, zbudowane w XVIII wieku wokół centralnych patiów, stoją wokół Plaza de La Pila.2 Franciszkanie założyli swój klasztor Espíritu Santo w 1641 roku; pustelnik Pedro de la Cruz ufundował pod koniec XVI wieku sanktuarium El Amparo na wzgórzach; a kościół San Marcos zgromadził dzieła Martíneza Montañésa, Martína de Andújara i José de Arce oraz wielki srebrny krzyż filigranowy z Hawany.2 Inny Chrystus, w kaplicy Calvario, został przywieziony z Hawany w 1729 roku.2
W XIX wieku miasto walczyło o porządne nabrzeże. Plany sporządzono w 1870 roku i ponownie w latach 80.; prace ruszyły w 1888 roku, a małe nabrzeże ukończono w 1896 roku, po tym jak sztormy wielokrotnie je niszczyły. W latach 1896 i 1897 firma Elder Dempster zbudowała przy zatoczce dwie pakownie owoców, a w 1909 roku port przyjął 36 parowców i 15 żaglowców; od 1912 roku zawijały tu międzywyspowe parowce pocztowe.1 Większy port zaplanowano w 1933 roku, gdy eksport bananów i pomidorów przekroczył dwadzieścia milionów kilogramów, ale wojna domowa przerwała to, zanim zaczęto prace.1

Ocean dawał nie tylko handel, ale i ryby. Tuńczyki przepływały wzdłuż północnego wybrzeża od wiosny do jesieni, a obserwatorzy na Punta de la Atalisca, „małej strażnicy”, wypatrywali ławic po krążących nad nimi mewach. W 1982 roku w San Marcos było jeszcze 205 rybaków, a port rybacki z pochylnią ukończono w 1984 roku.1
Przypisy i źródła
- 1.A. Mederos Martín i G. Escribano Cobo, „Prospección arqueológica de la Caleta de San Marcos (Icod de los Vinos, Tenerife)”, Canarias Arqueológica 20 (2014), s. 9-62 (na podstawie protokołów rady wyspy, wczesnych nadań ziemi, A. de Espinosy, 1594, J. Bethencourta Alfonsa, 1912, A. Rumeu de Armasa i M. Brita, 2005, o pracach portowych). museosdetenerife.org
- 2.Cabildo de Tenerife, Patrimonio Histórico de Tenerife. Catálogo de Bienes de Interés Cultural, 2018 (hasła: zabytkowe centrum Icod, kościół San Marcos, klasztor Espíritu Santo, Calvario, El Amparo, Cueva de Don Gaspar i Cueva de los Guanches). tenerife.es
- 3.INVOLCAN, Geoturismo urbano de Tenerife: Icod de los Vinos, 2019. tfgeoturismo.involcan.org
Co się teraz dzieje: Icod de los Vinos →
Fiesty, koncerty i wydarzenia z agendy urzędu gminy, aktualizowane codziennie.
Więcej miejscowości z serii

La Laguna · Miejscowości Teneryfy
San Cristóbal de La Laguna: miasto zaplanowane na czas pokoju

Garachico · Miejscowości Teneryfy
Garachico: port, który zabrał wulkan

Bajamar · Miejscowości Teneryfy
Bajamar i Punta del Hidalgo: wybrzeże La Laguny

Candelaria · Miejscowości Teneryfy
Candelaria: sanktuarium nad oceanem

Santa Cruz de Tenerife · Miejscowości Teneryfy
Santa Cruz: od obozu wojskowego do stolicy

La Orotava · Miejscowości Teneryfy
La Orotava: miasto wytyczone sznurem

Adeje · Miejscowości Teneryfy
Adeje: królestwo, twierdza i markizowie

La Caleta · Miejscowości Teneryfy
La Caleta: dawny port Adeje

Los Cristianos · Miejscowości Teneryfy
Los Cristianos: port południa

Las Galletas · Miejscowości Teneryfy
Las Galletas: sól, ryby i miasto-ogród

Playa de las Américas · Miejscowości Teneryfy
Playa de las Américas: kurort od zera

Callao Salvaje · Miejscowości Teneryfy
Callao Salvaje: kurort z dekretu

Playa Paraíso · Miejscowości Teneryfy
Playa Paraíso: raj na papierze

Guía de Isora · Miejscowości Teneryfy
Guía de Isora: od Teide po ocean

Playa San Juan · Miejscowości Teneryfy
Playa San Juan: port Guía de Isora

Alcalá · Miejscowości Teneryfy
Alcalá: wioska rybacka na lawie

Puerto Santiago · Miejscowości Teneryfy
Puerto Santiago i Los Gigantes: życie pod klifami

El Médano · Miejscowości Teneryfy
El Médano: port pod czerwoną górą

Puerto de la Cruz · Miejscowości Teneryfy
Puerto de la Cruz: od portu wina do pierwszego kurortu

San Juan de la Rambla · Miejscowości Teneryfy
San Juan de la Rambla: wieś na polu lawy

Buenavista del Norte · Miejscowości Teneryfy
Buenavista del Norte: planowane miasteczko na krańcu wyspy


