
San Juan de la Rambla · Miejscowości Teneryfy
San Juan de la Rambla: wieś na polu lawy
Jaskinie Guanczów w dawnym klifie morskim, portugalski osadnik i jego kaplica na polu lawy, pszenica i malmazja, sztorm w 1722 roku i powódź w 1826 roku, kamieniołom, z którego zbudowano wieś, młyn gofio i królewski tytuł w 1925 roku. Historia małej miejscowości na północnym wybrzeżu.
4 min czytania · 5 źródeł · Aktualizacja październik 2026
San Juan de la Rambla z Mazapé · Javier Sánchez Portero, CC BY-SA 3.0
San Juan de la Rambla to wąski pas ziemi na północnym wybrzeżu Teneryfy, około dwudziestu kilometrów kwadratowych, ciągnący się od szczytów na wysokości około 2000 metrów aż do oceanu, między Los Realejos a La Guanchą.1 Jego stare centrum leży na nadmorskiej platformie pod kopalnym klifem morskim, a jego historia to historia małej społeczności rolniczej, która wyrosła wokół kaplicy i żyła z pszenicy, wina i kamienia.
Jaskinie w dawnym klifie
Klif za wsią zamieszkiwali Guanczowie. Między wąwozami La Chaurera i Ruiz dawny klif morski jest pełen naturalnych jaskiń, a wykopaliska z lat 50. wykazały, że wiele z nich służyło jako mieszkania i miejsca pochówku; cały ten teren jest dziś chroniony jako stanowisko archeologiczne.2 Ścieżka Mazapé, która wspina się po klifie nad wsią, prowadzi obok jaskini Guanczów i innych śladów archeologicznych.3 Ziemia poniżej była polem lawy, częścią królestwa Guanczów Icod, dlatego pierwszą osadę nazywano malpaís Icod, czyli lawowymi nieużytkami Icod.2,3

San Juan del Malpaís
Po podboju na polu lawy zamieszkał z żoną portugalski osadnik Martín Rodríguez. Około 1530 roku zbudował obok swoich domów przy Camino Real, starej drodze wzdłuż północnego wybrzeża, kaplicę świętego Jana Chrzciciela.1,2 Wokół niej osiedlili się jego potomkowie i inne rodziny, przyciągnięte dobrą glebą i łagodnym klimatem, a miejsce zaczęto nazywać San Juan del Malpaís.1 W połowie XVI wieku przyjęło obecną nazwę, która łączy jego dwie nadmorskie osady, San Juan i La Rambla.1,3
Kaplica rosła razem ze wsią. W 1542 roku biskup zezwolił na udzielanie w niej sakramentów, co było pierwszym krokiem do własnej parafii; do 1558 roku kościół San Juan del Malpaís działał już jak prawdziwa parafia, choć formalnie wciąż zależał od parafii Realejo. W XVII wieku dobudowano drugą nawę, zwaną nawą Candelarii.1 Granice parafii, od brzegu po szczyt między wąwozami Ruiz i La Cantera, stały się później granicami gminy.1 W 1676 roku historyk Juan Núñez de la Peña opisał San Juan de la Rambla jako miejsce „z wieloma winnicami malmazji”, z dobrą parafią, własnym księdzem i własnym burmistrzem.3
Pszenica, wino i kamień
Od podboju do początku XX wieku życie wsi kręciło się wokół dwóch upraw, pszenicy i wina.5 Jej małe zatoczki zaliczano też do mniejszych przystani północnego zachodu, ujmowanych w dokumentach razem z portem w Garachico.4 Drugim zasobem był kamień. Tuż na zachód od wsi leżał kamieniołom ignimbrytu, zwartego tufu wulkanicznego, który dostarczał kamienia budowlanego do wszelkich prac; geolodzy z INVOLCAN zauważają, że dziedzictwo architektoniczne wsi jest bezpośrednio z nim związane.3 Portale, narożniki i wieże jej kościołów i domów są wykute z tego kamienia.1,3

Północne wybrzeże jest odsłonięte i wieś nieraz ucierpiała. Wielki sztorm w 1722 roku zerwał dach kościoła i podmył jego fundamenty; odbudowa trwała cztery lata i zapłacili za nią parafianie.1 Wielka powódź w 1826 roku zniszczyła starą kalwarię przy wjeździe do wsi; ocalał tylko krzyż.1 Nowy cmentarz ukończono w 1851 roku na skraju wsi, z ziemią i pieniędzmi rodziny proboszcza Basilia Oramasa, a parafianie zbudowali obok niego nową kalwarię.1
Wyżej rodziny rolników na zboczach przez pokolenia prosiły o własną kaplicę, bo droga w dół do San Juan była długa. Kaplica San José, odnotowana od 1791 roku i rozbudowana w latach 1798-1804, nadała nazwę okolicy znanej niegdyś jako Icod de los Trigos, „Icod pszeniczny”, a później stała się parafią.1,2 Na tych samych zboczach osada Los Quevedos zachowała około piętnastu tradycyjnych wiejskich domów, a młyn wodny Risco de las Pencas mielił gofio, mąkę z prażonego zboża typową dla wysp, do 1942 roku.1,2

Villa nad oceanem
W 1925 roku król Alfons XIII nadał San Juan de la Rambla tytuł villa.1 Dziś nadmorskie tarasy pokrywają banany, z trzema pakowniami w starym centrum, a na zboczach dominują ziemniaki, winorośl i sady.5 Większość mieszkańców pracuje dziś poza gminą, a wybrzeże w Las Aguas, z naturalnymi basenami, dawną przystanią i restauracjami, przyciąga podróżnych jadących wzdłuż północnego wybrzeża.3,5 Stare centrum wokół Plaza Vieja, z domami z XVII i XVIII wieku, jest chronione jako zespół historyczny.2

Przypisy i źródła
- 1.Ayuntamiento de San Juan de la Rambla, „Municipio” i strony o dziedzictwie (Iglesia de San Juan Bautista, Calvario, Cementerio eclesiástico, Ermita y Parroquia de San José, Los Quevedos, Molino Risco de Las Pencas). sanjuandelarambla.es
- 2.Cabildo de Tenerife, Patrimonio Histórico de Tenerife. Catálogo de Bienes de Interés Cultural, 2018 (hasła: zabytkowe centrum San Juan de la Rambla, kościół San José, Barrio de Los Quevedos, młyn gofio Risco de las Pencas i strefa archeologiczna klifu San Juan de la Rambla oraz wąwozów La Chaurera i Ruiz). tenerife.es
- 3.INVOLCAN, Geoturismo urbano de Tenerife: San Juan de la Rambla, 2019 (z cytatem z J. Núñeza de la Peñy, 1676). tfgeoturismo.involcan.org
- 4.A. Mederos Martín i G. Escribano Cobo, „Prospección arqueológica de la Caleta de San Marcos (Icod de los Vinos, Tenerife)”, Canarias Arqueológica 20 (2014), s. 9-62 (za M. Rodríguezem Yanesem, 1988, o portach ujmowanych razem z Garachico). museosdetenerife.org
- 5.C. M. Padilla Hernández, Recursos y servicios para el desarrollo de los pequeños municipios de Canarias. El caso de San Juan de la Rambla, praca dyplomowa z geografii, Universidad de La Laguna, 2017. riull.ull.es
Co się teraz dzieje: San Juan de la Rambla →
Fiesty, koncerty i wydarzenia z agendy urzędu gminy, aktualizowane codziennie.
Więcej miejscowości z serii

La Laguna · Miejscowości Teneryfy
San Cristóbal de La Laguna: miasto zaplanowane na czas pokoju

Garachico · Miejscowości Teneryfy
Garachico: port, który zabrał wulkan

Bajamar · Miejscowości Teneryfy
Bajamar i Punta del Hidalgo: wybrzeże La Laguny

Candelaria · Miejscowości Teneryfy
Candelaria: sanktuarium nad oceanem

Santa Cruz de Tenerife · Miejscowości Teneryfy
Santa Cruz: od obozu wojskowego do stolicy

La Orotava · Miejscowości Teneryfy
La Orotava: miasto wytyczone sznurem

Adeje · Miejscowości Teneryfy
Adeje: królestwo, twierdza i markizowie

La Caleta · Miejscowości Teneryfy
La Caleta: dawny port Adeje

Los Cristianos · Miejscowości Teneryfy
Los Cristianos: port południa

Las Galletas · Miejscowości Teneryfy
Las Galletas: sól, ryby i miasto-ogród

Playa de las Américas · Miejscowości Teneryfy
Playa de las Américas: kurort od zera

Callao Salvaje · Miejscowości Teneryfy
Callao Salvaje: kurort z dekretu

Playa Paraíso · Miejscowości Teneryfy
Playa Paraíso: raj na papierze

Guía de Isora · Miejscowości Teneryfy
Guía de Isora: od Teide po ocean

Playa San Juan · Miejscowości Teneryfy
Playa San Juan: port Guía de Isora

Alcalá · Miejscowości Teneryfy
Alcalá: wioska rybacka na lawie

Puerto Santiago · Miejscowości Teneryfy
Puerto Santiago i Los Gigantes: życie pod klifami

El Médano · Miejscowości Teneryfy
El Médano: port pod czerwoną górą

Icod de los Vinos · Miejscowości Teneryfy
Icod de los Vinos: smocze drzewo i zatoczka San Marcos

Puerto de la Cruz · Miejscowości Teneryfy
Puerto de la Cruz: od portu wina do pierwszego kurortu

Buenavista del Norte · Miejscowości Teneryfy
Buenavista del Norte: planowane miasteczko na krańcu wyspy


